Właściwości drewna klejonego BSH (klejonka)

Drewno klejone BSH — czyli klejonka — łączy wysoką wytrzymałość przy niewielkiej masie własnej, stabilność formy, odporność na ogień i estetykę naturalnego drewna. Zebraliśmy siedem właściwości, które najczęściej decydują o wyborze BSH do belek, dźwigarów i konstrukcji na wymiar.

Wytrzymałość drewna klejonego BSH

BSH powstaje z kilku warstw drewna świerkowego (Picea abies) sklejonych klejem melaminowym MUF — dzięki temu przy gęstości ok. 430 kg/m³ uzyskuje się przekroje o wysokiej nośności względem własnej masy. To jedna z podstawowych przewag drewna klejonego nad materiałami o dużym ciężarze własnym, jak stal czy beton — więcej o zamianie na belkę BSH przeczytasz na stronie BSH zamiast stali.

Dokładny dobór przekroju pod konkretne obciążenie zawsze ustala projektant lub konstruktor — Dombal dostarcza materiał zgodny z przekazaną specyfikacją, nie proponuje wymiarów na podstawie samego opisu konstrukcji. Standardowa belka BSH ma długość 12 m; elementy o większej rozpiętości, zmiennym przekroju lub nietypowym kształcie (łuki, dźwigary) sprowadzamy na zamówienie — zobacz dźwigary i łuki klejone.

Każdy element BSH ma oznakowanie CE i Deklarację Właściwości Użytkowych (DoP), wystawianą zgodnie z normą EN 14080 — dokument potwierdza m.in. wytrzymałość na zginanie, ściskanie i rozciąganie, wytrzymałość spoiny klejowej oraz reakcję na ogień. Ten sam materiał stosowany jest w elementach nośnych budownictwa ogólnego, a nawet w budownictwie mostowym — dobór konkretnego przekroju i nośności pod dany projekt zawsze ustala projektant lub konstruktor.

Stabilność formy i precyzja

Elementy BSH są strugane czterostronnie i fazowane, a drewno suszone do wilgotności 12% (±2%) — niska i wyrównana wilgotność ogranicza pracę drewna po dostawie (paczenie, skręcanie) w porównaniu z materiałem niesezonowanym. Dzięki temu belki zachowują precyzyjne wymiary, co ułatwia montaż na budowie i pozwala projektować konstrukcje o większej swobodzie formy — proste belki, ale też łuki i dźwigary o niestandardowym kształcie (zobacz dźwigary i łuki).

Mimo starannego suszenia na powierzchni mogą pojawić się drobne pęknięcia — to naturalna cecha drewna, nie wada konstrukcyjna. Szczegóły w poradniku czy BSH pęka?.

Ta precyzja ma też twarde liczby: zgodnie z normą EN 14080 tolerancja wymiarowa wynosi ±2 mm dla szerokości przekroju, od −2 do +4 mm dla wysokości do 400 mm oraz ±0,1% dla długości elementu. Dzięki temu materiał jest powtarzalny — kolejna dostawa BSH ma te same wymiary co poprzednia, co ułatwia planowanie połączeń i okuć już na etapie projektu.

Ta stabilność ma kierunek: drewno „pracuje" znacznie mocniej w poprzek włókien niż wzdłuż nich. Przy zmianie wilgotności o 1% skurcz (lub pęcznienie) wynosi ok. 0,25% w poprzek przekroju, ale tylko ok. 0,01% wzdłuż włókien — dlatego długość belki BSH pozostaje w praktyce stała, a ewentualna praca materiału widoczna jest w wymiarach przekroju, nie w długości elementu.

Trwałość i odporność na wilgoć

Drewno klejone BSH stosowane jest w budownictwie od ponad 120 lat, a przy zachowaniu prawidłowej ochrony konstrukcyjnej jego trwałość dorównuje żywotności całego budynku — to fakt branżowy potwierdzony wieloletnią praktyką, nie gwarancja liczona w latach dla konkretnego elementu.

Klej MUF, którym łączone są lamele BSH, tworzy jasną i wodoodporną spoinę zgodną z normą EN 301-I-90-GP-0,3-S — ta właściwość dotyczy samego połączenia warstw i nie zależy od zabezpieczenia powierzchni. Dobór elementu do warunków pracy i zabezpieczenie powierzchni ustala projektant lub konstruktor.

Czy konkretny element wymaga dodatkowej impregnacji lub malowania, zależy od zastosowania i warunków, w jakich będzie pracował — więcej w poradnikach BSH na zewnątrz i impregnacja i malowanie.

Odporność na ogień

BSH ma klasę reakcji na ogień D-s2, d0 — to europejska klasyfikacja opisująca, jak materiał się zapala i dymi w kontakcie z ogniem. Toksyczność dymu z płonącego BSH odpowiada toksyczności dymu ze zwykłego drewna naturalnego — samo klejenie lameli nie pogarsza właściwości dymu. Reakcję na ogień trzeba odróżnić od odporności ogniowej R, czyli tego, jak długo obciążony element pozostaje nośny w warunkach pożaru — to dwie różne rzeczy: pierwsza mówi o zachowaniu powierzchni, druga o trwałości konstrukcji pod obciążeniem.

BSH z drewna iglastego zwęgla się od powierzchni ze stałą prędkością — ok. 0,65 mm/min (wartość jednowymiarowa) lub 0,70 mm/min (wartość nominalna) wg EN 1995-1-2, czyli nominalnie wolniej niż drewno lite (0,80 mm/min). Zwęglona warstwa chroni rdzeń, który dłużej przenosi obciążenie — dlatego duże przekroje drewniane zachowują się w pożarze inaczej niż niechroniona stal, gwałtownie tracąca nośność po przekroczeniu temperatury krytycznej. Konkretnej klasy odporności ogniowej (np. R30, R60) nie da się podać bez znajomości przekroju i obciążenia — wylicza ją konstruktor.

To jeden z argumentów, dla których klienci zastępują profile stalowe belką BSH — więcej na stronie BSH zamiast stali.

Ekonomia zastosowania

BSH trafia na budowę jako gotowy, docięty na wymiar element (zobacz docinanie na wymiar) — nie wymaga czasu na wiązanie ani schnięcie na miejscu, jak np. świeży beton. Docinanie i dopasowanie odbywa się u nas, niezależnie od pogody panującej na budowie, co upraszcza harmonogram montażu. Niska masa własna przekrojów BSH względem ich nośności ułatwia transport i sam montaż elementu, choć dobór konstrukcji wsporczej pod konkretny projekt zawsze należy do projektanta lub konstruktora.

Wysoki stopień prefabrykacji — elementy przygotowane na wymiar, gotowe do złożenia — to jedna z przewag drewna klejonego nad materiałami wymagającymi dodatkowej obróbki bezpośrednio na budowie.

Ochrona środowiska

Drewno to surowiec odnawialny — w przeciwieństwie do stali czy betonu pochodzi z zasobu, który przyrasta, a nie tylko się wyczerpuje. BSH sprzedawany przez Dombal pochodzi z renomowanej niemieckiej fabryki drewna klejonego, która posiada certyfikat PEFC potwierdzający, że lokalizacja i produkty pochodzą z lasów zarządzanych w sposób zrównoważony.

Produkcja BSH to proces przemysłowy o kontrolowanych parametrach — od suszenia drewna do wilgotności 12% (±2%), przez klejenie klejem melaminowym MUF (udział kleju w masie gotowego elementu jest niewielki — poniżej 1%, przy grubszych lamelach nawet 0,3–0,5%), po struganie i fazowanie gotowego elementu.

Ten niewielki udział kleju — i fakt, że pozostałe ok. 99% elementu to naturalne drewno świerkowe — ma znaczenie także dla zdrowia i klimatu wnętrza: niską emisję formaldehydu i innych lotnych związków opisujemy w poradniku zdrowe wnętrze.

Estetyka drewna klejonego

Powierzchnia BSH jest strugana czterostronnie i fazowana — to nadaje belkom czysty, jednolity wygląd, który dobrze sprawdza się w konstrukcjach pozostawionych widocznych: odkrytych więźbach, zadaszeniach tarasów czy pergolach (zadaszenia tarasów, pergole). Oferta BSH prowadzona jest w klasie wizualnej SI, przeznaczonej właśnie do elementów widocznych — w odróżnieniu od klasy przemysłowej NSI, stosowanej do elementów zakrytych.

Naturalny rysunek drewna świerkowego i jednolita struktura lameli sprawiają, że konstrukcja z BSH ma ciepły, „drewniany" charakter, inny niż stal czy beton — dla wielu klientów to argument równie ważny jak sama wytrzymałość.

Izolacja termiczna

Drewno klejone BSH ma niską przewodność cieplną — λ = 0,14 W/(mK) — dzięki czemu sam materiał izoluje cieplnie, bez dodatkowych zabiegów. W przeciwieństwie do elementów stalowych i żelbetowych, które w miejscu przenikania przez przegrodę budynku tworzą mostek termiczny, belka BSH w tym samym miejscu nie wymaga dodatkowej izolacji ani przerwy termicznej. To kolejny argument, obok masy i wytrzymałości właściwej, dla którego klienci zastępują profile stalowe belką BSH — więcej na stronie BSH zamiast stali.

Zamów wycenę

Chcesz sprawdzić, jak powyższe właściwości przekładają się na Twój projekt? Prześlij listę przekrojów i długości przez formularz wyceny albo zadzwoń pod +48 699 570 264.